Ortadoğu’da tırmanan savaşın enerji sevkiyatlarını aksatması, küresel havacılık sektöründe yeni bir krizi tetikledi. Özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde artan gerilim nedeniyle jet yakıtı tedarik zincirinde yaşanan sorunlar, Avrupa merkezli havayollarını binlerce uçuşu iptal etmeye zorladı.
Türk Hava Yolları’nın (THY) da aralarında bulunduğu birçok şirket, artan maliyetler nedeniyle kapasite azaltımına gitti.
Havacılık veri şirketi Cirium’un verilerine göre, yalnızca Mayıs ayı tarifelerinde dünya genelinde yaklaşık 13 bin uçuş iptal edildi ve toplamda 2 milyon koltuk kapasitesi sistemden çıkarıldı. En büyük kapasite düşüşlerinden biri İstanbul çıkışlı uçuşlarda yaşandı. THY’nin yaklaşık 450 bin koltuk kapasitesini geri çektiği, uçuş iptallerinde ise dünyada üst sıralarda yer aldığı belirtiliyor.
Avrupa’da özellikle İngiltere, Almanya ve Fransa merkezli havayolları alarm durumuna geçti. Lufthansa, kısa ve orta mesafeli hatlarda ciddi kesintilere giderken, Transavia France Mayıs ve Haziran dönemindeki çok sayıda seferini iptal etti. Sektör temsilcileri, mevcut gerilimin sürmesi halinde yaz sezonunda iptallerin daha da artabileceği görüşünde.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) da Avrupa’da jet yakıtı arzının daralabileceği ve mayıs sonundan itibaren yeni uçuş iptallerinin gündeme gelebileceği uyarısında bulundu. Kuruma göre sorun yalnızca fiyat artışı değil; aynı zamanda fiziksel yakıt tedarikinin sekteye uğrama riski.
Buna karşın enerji uzmanları, Türkiye’nin havacılık yakıtı konusunda Avrupa’ya kıyasla daha güçlü bir konumda olduğuna dikkat çekiyor. Türkiye’nin rafineri altyapısı sayesinde jet yakıtında iç talebini karşılayabildiği ve dönem dönem net ihracatçı pozisyonda bulunduğu ifade ediliyor. Bu nedenle Avrupa’da konuşulan “fiziksel yakıt kıtlığı” riskinin Türkiye’de kısa vadede aynı ölçüde beklenmediği değerlendiriliyor.
Turizm sektörü ise yükselen maliyetlerden dolayı baskı altında. Uçak bileti fiyatlarındaki artış rezervasyon hızını yavaşlatırken, sektör temsilcileri Türkiye’nin fiyat-performans avantajı sayesinde Akdeniz çanağındaki rakiplerine göre hâlâ güçlü talep gördüğünü belirtiyor. Özellikle Rusya, Körfez ülkeleri ve Avrupa’dan gelen talebin tamamen durmadığı ancak tüketicilerin artık daha geç rezervasyon yaptığı ifade ediliyor.
Sektör uzmanlarına göre önümüzdeki haftalarda en kritik unsur, Ortadoğu’daki gerilimin seyri olacak. Eğer enerji sevkiyatındaki aksaklıklar büyürse, yaz sezonunda hem Avrupa’da hem de Türkiye bağlantılı hatlarda yeni kapasite daralmaları ve yüksek bilet fiyatları gündeme gelebilir.
