Sessiz sedasız ve birdenbire medyaya düşen bir haberle havacılık ve savunma sanayii projeleri için yeni bir yatırım kapısı açıldı!
Girişim Sermayesi Yatırım Fonları. İlk kez bireysel ve kurumsal yatırımcıların, savunma teknolojilerinden insansız hava araçlarına, bakım-onarım merkezlerinden yapay zeka tabanlı havacılık sistemlerine kadar geniş bir alana doğrudan ortak olmasının kapıları aralandı.
Kağıt üzerinde bakıldığında bu model, Türkiye’nin yüksek teknoloji üretimini desteklemek için geliştirilmiş modern bir finansman hamlesi gibi duruyor. Çünkü savunma ve havacılık artık sadece mühendislik değil; milyarlarca liralık uzun vadeli sermaye gerektiren dev projeler. Yeni bir İHA platformu geliştirmek, yerli motor üretmek ya da uydu destekli hava sistemleri kurmak, klasik banka kredilerinin taşıyamayacağı kadar yüksek risk ve uzun geri dönüş süreleri barındırıyor.
Tam da bu nedenle GSYF modeli cazip görünüyor. Yatırımcı, artık sadece borsadaki dev sanayi şirketlerine değil, büyüme aşamasındaki bir drone girişimine, yerli motor projesine ya da yeni nesil hava mobilitesi şirketine ortak olabiliyor. Teoride kulağa hoş geliyor.
Ama Türkiye’de tartışma tam da burada başlıyor.
Modelin zamanlaması dikkat çekici. Baykar CEO’su Haluk Bayraktar’ın kısa süre önce yaptığı “halka arz düşünmüyoruz” açıklaması, yeni fon yapısına yönelik soru işaretlerini artırdı. Şirketin diğer ortağı olan Selçuk Bayraktar’ın da aynı zamanda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın damadı olması, ister istemez bu yeni finansman kanalının belirli stratejik şirketlere alternatif bir sermaye yolu açıp açmadığı tartışmalarının önünü açabilecek bir konu haline gelebilir. Baykar’ın böyle finans sistemine ihtiyaç duyup duymayacağı da ayrı bir tartışma konusu olabilir!
Çünkü halka arz demek; bağımsız denetim, finansal şeffaflık, SPK gözetimi ve kamusal hesap verebilirlik demek. GSYF’ler ise çok daha esnek, çok daha kapalı bir yapı sunuyor.
Bu nedenle ekonomi çevrelerinde giderek daha yüksek sesle şu soru soruluyor:
Bu model gerçekten teknoloji yatırımlarını büyütmek için mi tasarlandı, yoksa halka açılmadan büyük sermaye toplamak isteyen stratejik şirketler için yeni bir koridor mu oluşturuluyor?
Savunma sanayii özelinde bu soru daha da kritik. Türkiye’de sektör son yıllarda büyük ölçüde kamu teşvikleri, devlet garantili projeler ve siyasi destekle büyüdü. Şimdi buna bir de özel fon altyapısının eklenmesi, bazı uzmanlara göre “borsaya çıkmadan halka benzer kaynak toplama” yönteminin kurumsallaştırılması anlamına geliyor.
Modelin en hassas noktası ise yatırımcı profili. GSYF’ler nitelikli yatırımcıya açık; yani herkes bu fonlara erişemiyor. Bu durum teoride profesyonel bir yatırım ortamı sunsa da, pratikte sermayenin belirli çevrelerde yoğunlaşmasına yol açabilir. Fon yönetim şirketleri ile savunma-havacılık şirketleri arasındaki ilişkiler şeffaf şekilde açıklanmazsa, piyasa güveni açısından ciddi soru işaretleri doğabilir.
Dünyaya bakıldığında ABD ve Avrupa’da girişim sermayesi fonlarının savunma teknolojilerine yoğun yatırım yaptığı biliniyor. Ancak bu sistemler güçlü hukuk altyapısı, bağımsız regülasyonlar ve sıkı yatırımcı koruma mekanizmalarıyla destekleniyor. Türkiye’de tartışmanın düğümlendiği yer tam da burası:
Şeffaflık ne kadar sağlanacak? Fonların yatırım kriterleri kamuoyuna açık olacak mı? Siyasi yakınlık mı, teknolojik yeterlilik mi belirleyici olacak?
Hükümet cephesi modeli “yüksek teknoloji hamlesinin finans ayağı” olarak tanımlıyor. Amaç; savunma ve havacılıkta dışa bağımlılığı azaltacak yerli şirketlerin büyümesini hızlandırmak ve özel sermayeyi stratejik sektörlere çekmek. Küresel savunma harcamalarının arttığı, İHA ve yapay zekâ temelli savaş teknolojilerinin öne çıktığı bir dönemde Türkiye’nin bu yarışta finansman altyapısını güçlendirmek istediği açık.
Ancak tüm bu hedeflerin ötesinde, sistemin kaderini belirleyecek tek bir kelime var: güven.
Model şeffaf, denetlenebilir ve rekabete açık şekilde işletilirse Türkiye için yeni nesil teknoloji yatırımlarının kapısını aralayabilir.
Aksi halde, “yüksek teknoloji fonu” olarak başlayan bu yapı, kısa sürede “arka kapı sermaye modeli” tartışmalarının merkezine oturabilir.
